โลกดิจิทัลกำลังเข้าสู่ช่วงเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญ เมื่อปริมาณข้อมูลและเนื้อหาที่ถูกผลิตขึ้นเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจากการเติบโตของแพลตฟอร์มออนไลน์ รวมถึงเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) ขณะที่สิ่งที่มีจำกัดกลับไม่ใช่ข้อมูล แต่คือ “ความสนใจของมนุษย์” ซึ่งกลายเป็นทรัพยากรสำคัญของเศรษฐกิจดิจิทัล
รายงาน Reuters Digital News Report 2026 ซึ่งสำรวจผู้ใช้งานกว่า 97,000 คน ใน 48 ประเทศทั่วโลก สะท้อนให้เห็นการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ของพฤติกรรมการรับข่าวสาร โดยพบว่า
| ช่องทางรับข่าวสาร | สัดส่วนผู้ใช้งาน |
|---|---|
| โซเชียลมีเดียและวิดีโอแพลตฟอร์ม | 54% |
| โทรทัศน์ | 52% |
| เว็บไซต์ข่าวและแอปพลิเคชันข่าว | 51% |
เป็นครั้งแรกที่โซเชียลมีเดียและแพลตฟอร์มวิดีโอก้าวขึ้นมาเป็นช่องทางรับข่าวอันดับต้นของโลก แซงหน้าช่องทางข่าวแบบดั้งเดิมและเว็บไซต์ข่าวที่เคยเป็นศูนย์กลางการกระจายข้อมูล
ขณะที่เมื่อสำรวจ “ช่องทางหลัก” ที่ผู้คนใช้ติดตามข่าว พบว่า สัดส่วนผู้ที่เลือกโซเชียลและวิดีโอแพลตฟอร์มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง จาก 22% ในปี 2021 เป็น 30% ในปี 2026 หรือเพิ่มขึ้นเกือบ 40% ภายในระยะเวลาเพียง 5 ปี
ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่า พฤติกรรมของผู้บริโภคข่าวไม่ได้เปลี่ยนเพียงแค่ช่องทาง แต่กำลังเปลี่ยนวิธีคิดเกี่ยวกับการรับข้อมูล ผู้คนจำนวนมากไม่ได้เริ่มต้นจากการเข้าเว็บไซต์ข่าวโดยตรง แต่พบข้อมูลผ่านแพลตฟอร์มที่ใช้งานอยู่ในชีวิตประจำวัน ก่อนตัดสินใจค้นหาข้อมูลเพิ่มเติมจากแหล่งอื่น
อย่างไรก็ตาม ท่ามกลางปริมาณเนื้อหาที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว โลกกำลังเผชิญคำถามสำคัญว่า เมื่อข้อมูลมีมากขึ้น มนุษย์กำลังมีความเข้าใจมากขึ้นหรือไม่
ปัจจุบันทุกวินาทีมีการสร้างเนื้อหาใหม่จำนวนมหาศาล ทั้งข่าว คลิปวิดีโอ โพสต์บนสื่อสังคมออนไลน์ บทความ และเนื้อหาที่สร้างขึ้นโดย AI ทำให้ผู้คนต้องเผชิญกับการแข่งขันของข้อมูลที่รุนแรงขึ้น
ปรากฏการณ์นี้ถูกเรียกว่า “เศรษฐกิจความสนใจ” (Attention Economy) ซึ่งหมายถึงการแข่งขันเพื่อดึงเวลาของผู้ใช้งาน เพราะในโลกที่ทุกคนสามารถเข้าถึงข้อมูลได้ สิ่งที่มีค่าที่สุดกลับกลายเป็นความสามารถในการทำให้ผู้คนหยุดดู อ่าน หรือรับฟัง
นักวิเคราะห์มองว่า ความท้าทายในยุคปัจจุบันจึงไม่ใช่การเข้าถึงข้อมูล แต่คือการคัดเลือกข้อมูลที่มีคุณค่า การตรวจสอบความถูกต้อง และการเปลี่ยนข้อมูลให้กลายเป็นความรู้และปัญญา
ขณะเดียวกัน การเติบโตของคอนเทนต์ดิจิทัลและ AI ยังทำให้เกิดคำถามเกี่ยวกับการรักษาภูมิปัญญาดั้งเดิมของมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นองค์ความรู้ด้านวัฒนธรรม วิถีชีวิต สมุนไพรพื้นบ้าน เกษตรกรรม งานช่าง หรือความรู้จากชุมชน ซึ่งเป็นสิ่งที่สั่งสมผ่านประสบการณ์หลายชั่วอายุคน
แม้เทคโนโลยีจะช่วยให้ความรู้เหล่านี้สามารถเผยแพร่ได้กว้างขึ้น แต่ความท้าทายคือการทำให้เนื้อหาที่มีคุณค่าได้รับความสนใจท่ามกลางกระแสข้อมูลจำนวนมหาศาล
ในอนาคต การแข่งขันอาจไม่ได้อยู่ที่ว่าใครสามารถสร้างข้อมูลได้มากที่สุด แต่อยู่ที่ว่าใครสามารถสร้างข้อมูลที่น่าเชื่อถือ มีความหมาย และช่วยให้มนุษย์เข้าใจโลกได้ลึกซึ้งขึ้น