การเติบโตอย่างก้าวกระโดดของเศรษฐกิจดิจิทัลกำลังเปลี่ยนโครงสร้างเศรษฐกิจโลกอย่างรวดเร็ว จากอดีตที่การแข่งขันอยู่ที่กำลังการผลิตและต้นทุนแรงงาน วันนี้ “แพลตฟอร์มดิจิทัล” และ “ปัญญาประดิษฐ์ (AI)” กลายเป็นปัจจัยสำคัญที่กำหนดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ
ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ประเทศไทยเป็นหนึ่งในตลาดดิจิทัลที่เติบโตเร็วที่สุดในภูมิภาค แต่แพลตฟอร์มที่คนไทยใช้งานในชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็นการซื้อขายออนไลน์ การค้นหาข้อมูล การสื่อสาร การโฆษณา หรือการชำระเงิน ส่วนใหญ่ยังเป็นแพลตฟอร์มของบริษัทต่างชาติ ทำให้เม็ดเงินจำนวนมหาศาลจากเศรษฐกิจดิจิทัลไหลออกนอกประเทศ ขณะที่ผู้ประกอบการไทยจำนวนมากอยู่ในฐานะ “ผู้ใช้แพลตฟอร์ม” มากกว่า “เจ้าของแพลตฟอร์ม”
ผู้เชี่ยวชาญด้านเศรษฐกิจดิจิทัลมองว่า ประเทศไทยจำเป็นต้องยกระดับจากการเป็นเพียงผู้บริโภคเทคโนโลยี ไปสู่การเป็นผู้สร้างแพลตฟอร์มและผู้พัฒนาเทคโนโลยีของตนเอง โดยเฉพาะแพลตฟอร์มที่ใช้ AI เป็นหัวใจในการวิเคราะห์ข้อมูล เพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินธุรกิจ และสร้างบริการใหม่ที่ตอบโจทย์ผู้ใช้งานทั้งในประเทศและต่างประเทศ
AI ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือช่วยทำงาน แต่กำลังกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานของเศรษฐกิจยุคใหม่ ตั้งแต่การผลิตอัจฉริยะ การแพทย์ การศึกษา การเกษตร การเงิน โลจิสติกส์ ไปจนถึงการบริหารภาครัฐ ประเทศที่สามารถพัฒนา AI ควบคู่กับฐานข้อมูลและแพลตฟอร์มของตนเอง จะมีความได้เปรียบในการสร้างนวัตกรรมและมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจมากกว่าประเทศที่พึ่งพาเทคโนโลยีจากภายนอกเพียงอย่างเดียว
สำหรับประเทศไทย จุดแข็งสำคัญคือมีฐานผู้ใช้อินเทอร์เน็ตจำนวนมาก มีระบบการชำระเงินดิจิทัลที่ได้รับการยอมรับ และมีบุคลากรด้านเทคโนโลยีเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง หากสามารถเชื่อมโยงมหาวิทยาลัย ภาคเอกชน สตาร์ตอัป และภาครัฐเข้าด้วยกัน เพื่อร่วมพัฒนาแพลตฟอร์มดิจิทัลและโมเดล AI ที่ตอบโจทย์บริบทของประเทศ ก็จะช่วยสร้างระบบนิเวศดิจิทัลที่เข้มแข็ง และลดการพึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างประเทศในระยะยาว
นักวิเคราะห์มองว่า การลงทุนด้าน AI และแพลตฟอร์มดิจิทัลไม่ใช่เพียงเรื่องของเทคโนโลยี แต่เป็นยุทธศาสตร์เศรษฐกิจของประเทศ เพราะในอนาคตข้อมูล (Data) แพลตฟอร์ม (Platform) และ AI จะเป็นสินทรัพย์สำคัญไม่ต่างจากทรัพยากรธรรมชาติในอดีต ประเทศที่สามารถสร้างแพลตฟอร์มของตนเองได้ จะมีโอกาสสร้างธุรกิจใหม่ เพิ่มรายได้จากบริการดิจิทัล และยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันบนเวทีโลก
ในยุคที่เศรษฐกิจโลกกำลังเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจดิจิทัลอย่างเต็มรูปแบบ คำถามสำคัญจึงไม่ใช่ว่า “ประเทศไทยจะใช้ AI หรือไม่” แต่คือ “ประเทศไทยจะเป็นเพียงผู้ใช้เทคโนโลยีของคนอื่น หรือจะก้าวขึ้นมาเป็นผู้สร้างแพลตฟอร์มและนวัตกรรมของตัวเอง” เพราะคำตอบของคำถามนี้ อาจเป็นปัจจัยสำคัญที่กำหนดทิศทางเศรษฐกิจไทยในอีกหลายทศวรรษข้างหน้า