เจาะที่มา GovERP แพลตฟอร์มบริหารรัฐบนคลาวด์ เปิดปมใครสร้าง-ใช้งบเท่าไร-ใครได้ประโยชน์ ก่อนตั้งเป้าขยาย 200 หน่วยงาน

การเปิดตัว Government ERP Platform หรือ GovERP ของกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 กำลังกลายเป็นอีกหนึ่งโครงการดิจิทัลภาครัฐที่น่าจับตา หลังรัฐบาลประกาศเป้าหมายรวบรวมระบบบริหารจัดการภายในหน่วยงานราชการไว้บนแพลตฟอร์มกลาง ใช้โครงสร้างพื้นฐานคลาวด์ภาครัฐ (GDCC) พร้อมตั้งเป้าขยายให้ครอบคลุมไม่น้อยกว่า 200 หน่วยงานภายในปี 2573 และประเมินว่าจะช่วยประหยัดงบประมาณได้ไม่น้อยกว่า 1,000 ล้านบาทต่อปี

แต่ภายใต้เป้าหมายการลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารราชการ ยังมีคำถามสำคัญที่สังคมควรได้รับคำตอบ ทั้งจุดเริ่มต้นของโครงการ ใครเป็นผู้ริเริ่ม ใครเป็นผู้พัฒนาระบบ ใช้งบประมาณแผ่นดินไปแล้วเท่าไร ตลอดจนบริษัทเอกชนรายใดเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้องและได้รับประโยชน์จากโครงการนี้บ้าง

ย้อนรอยจุดเริ่มต้น แนวคิดกว่า 20 ปี แต่พัฒนาระบบจริง 1 ปีเศษ

ข้อมูลจากการเปิดตัว GovERP ระบุว่า โครงการเกิดจากปัญหาการบริหารจัดการภายในหน่วยงานภาครัฐที่มีระบบสารสนเทศแยกส่วนกัน แต่ละหน่วยงานพัฒนาระบบขึ้นมาใช้เอง ทำให้เกิดความซ้ำซ้อนทั้งด้านงบประมาณ บุคลากร และการจัดเก็บข้อมูล

สำนักงานปลัดกระทรวงดีอีและสำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ จึงได้รับมอบหมายให้ร่วมกันพัฒนาแพลตฟอร์มดังกล่าว โดยมีสำนักงานสถิติแห่งชาติเป็นหน่วยงานนำร่อง

ขณะที่นายปริญญา ผลพฤกษสกุล ประธานบริษัท ซีดีจี ซิสเต็มส์ จำกัด เปิดเผยถึงเบื้องหลังการพัฒนาว่า แนวคิดการสร้างแพลตฟอร์มกลางเพื่อบริหารจัดการภาครัฐมีการพูดคุยกันมานานกว่า 20 ปี แต่ GovERP ในรูปแบบปัจจุบันใช้เวลาพัฒนาประมาณ 1 ปีเศษ

ข้อมูลดังกล่าวทำให้เกิดประเด็นที่ต้องตรวจสอบเพิ่มเติมว่า โครงการเริ่มต้นศึกษาและจัดทำแผนอย่างเป็นทางการตั้งแต่ปีงบประมาณใด ใครเป็นผู้อนุมัติโครงการ และมีการจัดสรรงบประมาณในรัฐบาลชุดใดบ้าง ก่อนจะมาถึงการเปิดตัวในรัฐบาลปัจจุบัน

เปิดชื่อบริษัทผู้พัฒนา CDG Systems กับบทบาทเบื้องหลัง

อีกประเด็นที่น่าจับตาคือบทบาทของภาคเอกชน โดยข้อมูลจากการสัมภาษณ์ผู้บริหารระบุชื่อบริษัท ซีดีจี ซิสเต็มส์ จำกัด เป็นผู้พัฒนาแพลตฟอร์ม Gov-ERP

คำถามสำคัญคือ บริษัทเข้ามามีส่วนร่วมตั้งแต่ขั้นตอนใด ได้รับการว่าจ้างผ่านกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างรูปแบบใด มีการประกวดราคา หรือเป็นการพัฒนาร่วมกับหน่วยงานรัฐ และมีบริษัทอื่นเข้ามาร่วมดำเนินการในส่วนของระบบคลาวด์ ซอฟต์แวร์ ฐานข้อมูล และความปลอดภัยไซเบอร์หรือไม่

โดยเฉพาะรายละเอียดสัญญาจ้าง ค่าพัฒนาระบบ ค่าบำรุงรักษารายปี และสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาของซอฟต์แวร์ ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญในการประเมินว่ารัฐเป็นเจ้าของแพลตฟอร์มอย่างแท้จริง หรือยังต้องพึ่งพาผู้พัฒนาเอกชนในระยะยาว

10 ระบบงานสำคัญ รวมข้อมูลบริหารราชการไว้บนแพลตฟอร์มเดียว

GovERP ถูกออกแบบให้ครอบคลุมระบบบริหารจัดการภายในองค์กร 10 หมวดงาน ได้แก่

1. การวางแผนและยุทธศาสตร์
2. การบริหารงบประมาณ
3. การจัดซื้อจัดจ้าง
4. การบริหารสินทรัพย์และพัสดุ
5. การเงินและบัญชี
6. การรับและจ่ายเงิน
7. การบริหารงานบุคคล
8. การบริหารระบบและสิทธิ์ผู้ใช้งาน
9. การเชื่อมต่อระบบงานภายนอก
10. การรายงานและวิเคราะห์ข้อมูลผ่าน Dashboard

นอกจากนี้ ยังรองรับการเชื่อมโยงกับระบบงานกลางของภาครัฐ เช่น GFMIS, e-GP, DPIS และ eMENSCR

นั่นหมายความว่า GovERP จะเข้ามามีบทบาทเกี่ยวข้องกับข้อมูลสำคัญในการบริหารราชการ ตั้งแต่งบประมาณ การจัดซื้อจัดจ้าง การเงินการคลัง ไปจนถึงข้อมูลบุคลากรของหน่วยงานที่เข้าร่วมใช้งาน

จึงจำเป็นต้องตรวจสอบให้ชัดเจนว่าใครเป็นผู้ดูแลข้อมูล ใครมีสิทธิ์เข้าถึงข้อมูล และมีมาตรการป้องกันการนำข้อมูลไปใช้ผิดวัตถุประสงค์อย่างไร

รัฐประหยัดพันล้านจริงหรือไม่ ต้องเปิดตัวเลขต้นทุนให้ตรวจสอบ

แม้กระทรวงดีอีจะประเมินว่า GovERP สามารถช่วยประหยัดงบประมาณได้ไม่น้อยกว่า 1,000 ล้านบาทต่อปี เมื่อมีการขยายการใช้งานในวงกว้าง แต่ตัวเลขดังกล่าวควรมีรายละเอียดประกอบ ทั้งฐานการคำนวณ จำนวนหน่วยงานที่เข้าร่วม ค่าใช้จ่ายเดิมที่สามารถลดลงได้ และต้นทุนใหม่ที่รัฐต้องจ่ายสำหรับการใช้แพลตฟอร์มกลาง

โดยเฉพาะค่าใช้จ่ายด้านคลาวด์ การบำรุงรักษา การปรับปรุงซอฟต์แวร์ การอบรมบุคลากร และการเชื่อมโยงระบบเดิมของแต่ละหน่วยงาน

หากไม่มีการเปิดเผยข้อมูลต้นทุนอย่างเป็นระบบ ก็ยากที่จะประเมินได้ว่ารัฐประหยัดเงินจริงเท่าไร และความคุ้มค่าของโครงการเกิดขึ้นกับงบประมาณแผ่นดินในระยะยาวมากน้อยเพียงใด

จับตาแผนขยาย 200 หน่วยงาน ใครจะเป็นผู้รับผิดชอบงบประมาณระยะต่อไป

GovERP เริ่มต้นจากหน่วยงานนำร่อง 3 แห่ง ได้แก่ สำนักงานปลัดกระทรวงดีอี สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และสำนักงานสถิติแห่งชาติ ก่อนเตรียมเปิดให้หน่วยงานอื่นเข้าร่วมตั้งแต่ปี 2570 และตั้งเป้าขยายให้ได้อย่างน้อย 200 หน่วยงานภายในปี 2573

สิ่งที่ต้องติดตามคือ เมื่อมีหน่วยงานเข้าร่วมมากขึ้น ใครจะเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการดูแลระบบ ใครเป็นผู้จัดสรรงบประมาณ และหน่วยงานที่เข้าร่วมต้องจ่ายค่าบริการหรือค่าใช้ระบบเพิ่มเติมหรือไม่

GovERP จึงไม่ใช่เพียงเรื่องของการนำเทคโนโลยีมาใช้ในราชการ แต่เป็นโครงการที่เกี่ยวข้องกับการบริหารงบประมาณแผ่นดินและโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลของประเทศ

คำถามสำคัญที่กระทรวงดีอีควรชี้แจงต่อสาธารณะ คือ โครงการนี้เริ่มต้นในรัฐบาลชุดใด ใช้งบประมาณไปแล้วทั้งหมดเท่าไร บริษัทใดเป็นผู้รับจ้างและคู่สัญญา และรัฐมีหลักประกันอย่างไรว่าแพลตฟอร์มที่ลงทุนพัฒนาขึ้นจะเป็นทรัพย์สินที่ภาครัฐสามารถบริหารจัดการและต่อยอดได้อย่างยั่งยืน ไม่ต้องผูกติดกับผู้ให้บริการเอกชนรายใดรายหนึ่งในอนาคต