ไม่มองข้าม! “รางจืด” สมุนไพรไทยฉายาราชายาต้านพิษ สะดุดตาตลาดต่างชาติ วัตถุดิบจากไทยถูกนำไปต่อยอดผลิตภัณฑ์ราคาสูงเกือบ 2,000 บาท

สมุนไพรไทยที่คุ้นเคยในครัวเรือน กำลังได้รับความสนใจในตลาดต่างประเทศอีกครั้ง เมื่อ “รางจืด” (Thunbergia laurifolia) ปรากฏเป็นส่วนประกอบในผลิตภัณฑ์สมุนไพรบนเว็บไซต์จำหน่ายสินค้าระดับโลก โดยระบุแหล่งวัตถุดิบจากประเทศไทย ขณะที่ราคาจำหน่ายสูงเกือบ 2,000 บาทต่อกล่อง ยังไม่รวมค่าจัดส่ง สะท้อนให้เห็นถึงโอกาสของสมุนไพรไทยในตลาดสุขภาพโลก และชวนกลับมามองคุณค่าของทรัพยากรธรรมชาติที่ประเทศไทยมีอยู่

รางจืด สมุนไพรไทยที่มีเรื่องราวมากกว่าคำว่าแก้พิษ
รางจืด มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Thunbergia laurifolia Lindl. เป็นไม้เถาเลื้อยในวงศ์ Acanthaceae มีถิ่นกำเนิดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พบได้ในประเทศไทย มีชื่อเรียกอื่น เช่น เครือเขาเขียว รางเย็น และยาเขียว

ตามภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย ใบรางจืดถูกนำมาใช้เป็นสมุนไพรสำหรับแก้พิษและบรรเทาอาการจากการได้รับสารพิษ จนมีสมญานามว่า “ราชายาต้านพิษ” หรือ King of Detox

ตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทยของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ระบุรางจืดในหมวดสมุนไพรที่มีคุณสมบัติเกี่ยวข้องกับการถอนพิษและลดไข้ โดยพบสารสำคัญหลายกลุ่ม เช่น กรดคาเฟอิก (Caffeic acid) และสารกลุ่มฟลาโวนอยด์

จากภูมิปัญญาไทย สู่ความสนใจทางวิทยาศาสตร์ระดับนานาชาติ
ความน่าสนใจของรางจืดไม่ได้หยุดอยู่เพียงการใช้ตามตำรับยาโบราณ เพราะมีงานวิจัยจากนักวิทยาศาสตร์ทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศให้ความสนใจศึกษาสารออกฤทธิ์และกลไกทางเภสัชวิทยาของพืชชนิดนี้อย่างต่อเนื่อง

นอกจากนี้ ยังมีงานวิจัยทางคลินิกในประเทศไทยเกี่ยวกับการใช้สารสกัดรางจืดในกลุ่มเกษตรกรที่มีความเสี่ยงจากการสัมผัสสารกำจัดศัตรูพืช โดยการทดลองระยะที่ 2 ในอาสาสมัคร 60 คน พบว่าเมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มยาหลอก ยังไม่พบความแตกต่างด้านประสิทธิผลในการลดพิษจากสารกำจัดศัตรูพืชอย่างมีนัยสำคัญ

ของดีมีอยู่ในมือ แต่ต้องพัฒนาให้มีมูลค่า
กรณีผลิตภัณฑ์รางจืดที่พบในตลาดออนไลน์ต่างประเทศ ซึ่งระบุแหล่งวัตถุดิบจากประเทศไทยและมีราคาจำหน่ายสูงเกือบ 2,000 บาทต่อกล่อง จึงเป็นอีกหนึ่งประเด็นที่น่าจับตามอง
เพราะสิ่งที่เกิดขึ้นไม่ได้สะท้อนเพียงความนิยมในสมุนไพรชนิดหนึ่งเท่านั้น แต่ยังสะท้อนโอกาสในการเพิ่มมูลค่าวัตถุดิบทางการเกษตรและทรัพยากรชีวภาพของไทย

เรื่องราวของรางจืดจึงชวนให้กลับมาตั้งคำถามว่า เราให้คุณค่ากับสมุนไพรไทยมากน้อยเพียงใด?
สมุนไพรที่คนไทยคุ้นเคยและเข้าถึงได้ อาจเป็นวัตถุดิบที่มีศักยภาพในการพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์สุขภาพระดับนานาชาติ หากได้รับการสนับสนุนด้านงานวิจัย เทคโนโลยี และมาตรฐานการผลิตอย่างจริงจัง

วันนี้ต่างชาติเริ่มให้ความสนใจสมุนไพรจากประเทศไทย สิ่งที่ควรทำไม่ใช่เพียงดีใจที่มีคนซื้อ แต่ควรกลับมาสำรวจว่าเราจะต่อยอดองค์ความรู้ของบรรพบุรุษให้เกิดประโยชน์กับเกษตรกร ผู้ประกอบการ นักวิจัย และเศรษฐกิจไทยได้อย่างไร