จีนกำลังเดินหน้าสร้างโครงสร้างพื้นฐานด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) บนอวกาศอย่างจริงจัง หลังประสบความสำเร็จในการทดสอบเครือข่ายดาวเทียมประมวลผล AI ที่สามารถทำงานได้โดยตรงบนวงโคจรโลก ถือเป็นก้าวสำคัญสู่แนวคิด “Space-Based Computing” หรือศูนย์ข้อมูลในอวกาศ ที่อาจเปลี่ยนรูปแบบการประมวลผลข้อมูลของโลกในอนาคต
โครงการดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของ “Three-Body Computing Constellation” ซึ่งพัฒนาโดย Zhejiang Lab ร่วมกับพันธมิตรด้านอวกาศ โดยจีนได้ส่งดาวเทียมชุดแรกจำนวน 12 ดวงขึ้นสู่วงโคจรตั้งแต่ปี 2025 และหลังจากการทดสอบนานหลายเดือน ดาวเทียมเหล่านี้สามารถเชื่อมต่อเครือข่ายระหว่างกัน ประมวลผลข้อมูลด้วย AI และติดตั้งโมเดล AI บนดาวเทียมได้สำเร็จ
ความแตกต่างสำคัญของแนวคิดนี้คือ แทนที่จะส่งข้อมูลทั้งหมดกลับมายังโลกเพื่อประมวลผลใน Data Center ภาคพื้นดิน ดาวเทียมจะสามารถวิเคราะห์ข้อมูลได้ทันทีบนวงโคจร ก่อนส่งเฉพาะผลลัพธ์ที่จำเป็นกลับลงมา ช่วยลดปริมาณข้อมูล ลดความล่าช้า และลดภาระของสถานีภาคพื้นดินได้อย่างมาก
รายงานระบุว่า ระบบ AI บางส่วนที่ถูกติดตั้งบนดาวเทียมสามารถวิเคราะห์ภาพถ่ายจากอวกาศ สำรวจทรัพยากรธรรมชาติ ติดตามโครงสร้างพื้นฐาน และจำแนกปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ได้โดยอัตโนมัติ โดยโมเดลบางตัวมีความแม่นยำสูงถึง 99% ในการจำแนกเหตุการณ์ทางดาราศาสตร์บางประเภท
จีนยังมีแผนขยายเครือข่ายดังกล่าวจากหลักสิบดวงไปสู่ระดับมากกว่า 1,000 ดวงในอนาคต และมีเป้าหมายระยะยาวในการสร้างโครงสร้างพื้นฐานคอมพิวเตอร์อวกาศขนาดใหญ่ที่สามารถรองรับงาน AI ได้ในระดับมหาศาล ซึ่งจะช่วยรองรับความต้องการพลังประมวลผลที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจากกระแส AI ทั่วโลก
นักวิเคราะห์มองว่า การผลักดัน AI ขึ้นสู่อวกาศอาจกลายเป็นสนามแข่งขันใหม่ระหว่างประเทศมหาอำนาจ โดยจีน สหรัฐฯ และภาคเอกชนด้านอวกาศต่างกำลังศึกษาแนวคิด Data Center ในอวกาศ เนื่องจากข้อได้เปรียบด้านพลังงานแสงอาทิตย์ การระบายความร้อนตามธรรมชาติ และการลดข้อจำกัดด้านพลังงานของศูนย์ข้อมูลบนโลก ซึ่งกำลังเผชิญความต้องการไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้นจากการเติบโตของ AI อย่างต่อเนื่อง
ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า หากแนวคิด Space Computing ประสบความสำเร็จในเชิงพาณิชย์ โลกอาจได้เห็นยุคใหม่ที่ศูนย์ข้อมูลไม่ได้ตั้งอยู่บนพื้นโลกเพียงอย่างเดียวอีกต่อไป แต่กระจายตัวอยู่บนวงโคจรโลก และกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของเศรษฐกิจดิจิทัลยุค AI ในอีกไม่กี่ทศวรรษข้างหน้า
สำหรับประเทศไทย กระแสการลงทุน Data Center ที่กำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว อาจทำให้แนวคิด “Data Center ในอวกาศ” กลายเป็นอีกหนึ่งเทคโนโลยีที่ควรจับตา เพราะอาจส่งผลต่อทิศทางอุตสาหกรรมดิจิทัล พลังงาน และเศรษฐกิจ AI ของโลกในอนาคตอย่างมีนัยสำคัญ