ศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เป็นกลไกสำคัญในการนำองค์ความรู้จากแนวพระราชดำริมาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาพื้นที่อย่างครบวงจร ทั้งด้านดิน น้ำ ป่าไม้ การเกษตร ทรัพยากรชายฝั่ง และการส่งเสริมอาชีพ เพื่อให้ประชาชนสามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างมั่นคง โดยปัจจุบันศูนย์ศึกษาฯ ทั้ง 6 แห่งทั่วประเทศ ยังคงเดินหน้าศึกษา ทดลอง วิจัย และขยายผลการพัฒนาไปสู่เกษตรกรและชุมชนอย่างต่อเนื่อง
หนึ่งในภารกิจสำคัญ คือ การนำองค์ความรู้และผลผลิตจากพื้นที่มาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ชุมชนที่มีคุณภาพ สร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ โดยสำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (สำนักงาน กปร.) ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ยกระดับมาตรฐานผลิตภัณฑ์จากศูนย์ศึกษาฯ ศูนย์สาขาฯ และโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ให้มีคุณภาพ ปลอดภัย และได้รับการรับรองตามมาตรฐาน เพื่อสร้างความเชื่อมั่นแก่ผู้บริโภคและเพิ่มโอกาสทางการตลาด
ปัจจุบันมีสถานที่ผลิตผ่านการรับรองมาตรฐานแล้ว 16 แห่ง และมีผลิตภัณฑ์ได้รับการขึ้นทะเบียนหรือจดแจ้งแล้วรวม 175 รายการ สะท้อนถึงการพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนจากภูมิปัญญาท้องถิ่นไปสู่สินค้าที่มีมาตรฐาน สามารถแข่งขันในตลาดและสร้างรายได้ให้แก่ประชาชนในพื้นที่
ความสำเร็จดังกล่าวเห็นได้จากผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการยอมรับในระดับประเทศ โดยผลิตภัณฑ์จากศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริได้รับรางวัล “อย. Quality Award” อย่างต่อเนื่อง โดยในปี 2569 ได้รับรางวัลรวม 5 รางวัล
หนึ่งในนั้นคือ ผลิตภัณฑ์ “ปลายอ” จากศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งได้รับรางวัลผลิตภัณฑ์ชุมชนดีเด่น ประเภทส่งเสริมเศรษฐกิจฐานราก ถือเป็นตัวอย่างของการนำแนวพระราชดำริมาพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนให้มีคุณภาพ สร้างโอกาสทางเศรษฐกิจ และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน
ล่าสุด วันที่ 23 มิถุนายน 2569 นายพลากร สุวรรณรัฐ องคมนตรี ในฐานะประธานกรรมการบริหารโครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เป็นประธานการประชุมคณะกรรมการบริหารโครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ครั้งที่ 1/2569 โดยมี พลอากาศเอก ชลิต พุกผาสุข องคมนตรี รองประธานกรรมการฯ นางสุพร ตรีนรินทร์ เลขาธิการ กปร. ในฐานะกรรมการและเลขานุการฯ พร้อมด้วยคณะกรรมการและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมประชุม ณ สำนักงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ กรุงเทพมหานคร และผ่านระบบออนไลน์
ที่ประชุมได้ติดตามผลการดำเนินงานตามแผนงานประจำปีงบประมาณ 2569 ของศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริทั้ง 6 แห่ง ซึ่งได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากสำนักงาน กปร. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อขยายผลการดำเนินงานตามแนวพระราชดำริให้เกิดประโยชน์แก่ประชาชนอย่างเป็นรูปธรรม
นอกจากนี้ ที่ประชุมยังรับทราบความก้าวหน้าโครงการ “ครบรอบ 100 ปี วันพระราชสมภพ สืบสานพระราชปณิธาน สู่การพัฒนาที่ยั่งยืน” เพื่อเฉลิมพระเกียรติและน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
โครงการดังกล่าวมีเป้าหมายคัดเลือกเกษตรกรจาก 10 จังหวัด จำนวน 100 คน เข้ารับการฝึกอบรมและศึกษาดูงานภายในศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เพื่อนำองค์ความรู้ด้านการเกษตร การจัดการทรัพยากร และการพัฒนาอาชีพ ไปต่อยอดและขยายผลในพื้นที่ของตนเอง
พร้อมกันนี้ สำนักงาน กปร. ยังได้จัดทำคู่มือบริหารจัดการเงินรายได้ของศูนย์ศึกษาฯ เพื่อส่งเสริมการบริหารงานตามหลักธรรมาภิบาล รวมถึงจัดทำตัวชี้วัดการพัฒนา 5 ด้าน ได้แก่ ดิน แหล่งน้ำ ป่าไม้ การเกษตร และทรัพยากรชายฝั่ง เพื่อใช้เป็นมาตรฐานในการขับเคลื่อนงานพัฒนาตามแนวพระราชดำริทั่วประเทศ
ที่ประชุมยังร่วมพิจารณาแนวทางการขอรับการสนับสนุนงบประมาณประจำปี 2570 และแนวทางจัดทำโครงการเฉลิมพระเกียรติ เนื่องในโอกาสพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเจริญพระชนมพรรษา 75 พรรษา เพื่อสืบสาน รักษา และต่อยอดแนวพระราชดำริ ให้เกิดประโยชน์ต่อประชาชนและนำไปสู่การพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืนต่อไป