วิกฤตแม่น้ำปราจีนบุรี! ปลาตาย น้ำเน่า คราบสารปนเปื้อน ใครต้องรับผิดชอบ? ตั้งคำถามธรรมาภิบาล 7 อำเภอ 70 องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

เมื่อแม่น้ำกลายเป็นแหล่งความเสี่ยง แต่ประชาชนยังต้องรอคำตอบจากภาครัฐ ใครจะรับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้น?

สถานการณ์ปัญหาคุณภาพน้ำในจังหวัดปราจีนบุรีกำลังเป็นประเด็นที่ประชาชนต้องจับตามองอย่างจริงจัง หลังมีรายงานพบปลาตายจำนวนมาก น้ำเปลี่ยนสี คราบคล้ายน้ำมัน และข้อสงสัยเกี่ยวกับการปนเปื้อนจากกิจกรรมอุตสาหกรรมในพื้นที่

เหตุการณ์ดังกล่าวไม่ได้กระทบเพียงระบบนิเวศและสัตว์น้ำ แต่ยังสร้างความเสียหายแก่เกษตรกรผู้เลี้ยงปลาในกระชัง รวมถึงประชาชนที่ต้องพึ่งพาแม่น้ำและแหล่งน้ำสาธารณะในการดำรงชีวิต

มีรายงานความเสียหายของผู้เลี้ยงสัตว์น้ำ 86 ราย ใน 3 อำเภอ คิดเป็นมูลค่าประมาณ 49.8 ล้านบาท ขณะที่หน่วยงานภาครัฐยังต้องเร่งตรวจสอบสาเหตุและแหล่งกำเนิดมลพิษให้ชัดเจน

คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่าใครเป็นผู้ปล่อยน้ำเสีย แต่คือระบบบริหารราชการและการกำกับดูแลสิ่งแวดล้อมของจังหวัดทำงานอย่างไร?

ปราจีนบุรีมีหน่วยงานท้องถิ่นจำนวนมาก แต่การทำงานเชิงรุกอยู่ที่ไหน?

จังหวัดปราจีนบุรีมี 7 อำเภอ ประกอบด้วย

1. อำเภอเมืองปราจีนบุรี
2. อำเภอกบินทร์บุรี
3. อำเภอนาดี
4. อำเภอบ้านสร้าง
5. อำเภอประจันตคาม
6. อำเภอศรีมหาโพธิ
7. อำเภอศรีมโหสถ

มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรวม 70 แห่ง ประกอบด้วย

• องค์การบริหารส่วนจังหวัด 1 แห่ง
• เทศบาล 14 แห่ง
• องค์การบริหารส่วนตำบล 55 แห่ง

เมื่อเกิดปัญหาสิ่งแวดล้อมที่กระทบต่อประชาชนในหลายพื้นที่ คำถามที่สังคมต้องการคำตอบคือ องค์กรเหล่านี้ได้ประสานงานและใช้อำนาจหน้าที่ของตนอย่างเต็มที่แล้วหรือยัง?

อบจ. มีแผนสนับสนุนการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมอย่างไร?

อบต. และเทศบาลในพื้นที่ได้รับผลกระทบได้ลงพื้นที่ตรวจสอบ แจ้งเตือนประชาชน และประสานหน่วยงานที่มีอำนาจดำเนินการหรือไม่?

ผู้ว่าราชการจังหวัดได้กำหนดมาตรการบัญชาการและติดตามปัญหาอย่างเป็นระบบเพียงใด?

ธรรมาภิบาลไม่ใช่เพียงการจัดประชุม แต่ต้องเห็นผลลัพธ์ที่ประชาชนสัมผัสได้

หลักธรรมาภิบาลของภาครัฐควรประกอบด้วยความรับผิดชอบ ความโปร่งใส การมีส่วนร่วม และการตอบสนองต่อความเดือดร้อนของประชาชน

กรณีนี้จึงควรมีคำตอบที่ชัดเจนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่

1. โรงงานหรือแหล่งกำเนิดมลพิษที่ถูกตรวจพบ มีการดำเนินคดีและติดตามผลอย่างไร?
2. ผลตรวจคุณภาพน้ำและตะกอนดินล่าสุดเป็นอย่างไร และประชาชนสามารถตรวจสอบข้อมูลได้ที่ไหน?
3. ใครรับผิดชอบต่อความเสียหายของเกษตรกรผู้เลี้ยงปลา?
4. มีมาตรการป้องกันไม่ให้เกิดการปล่อยน้ำเสียซ้ำหรือไม่?
5. จังหวัดมีแผนฟื้นฟูแม่น้ำและระบบนิเวศในระยะสั้นและระยะยาวอย่างไร?
6. อบจ. เทศบาล และ อบต. ในพื้นที่ได้ดำเนินการอะไรบ้าง และมีผลการปฏิบัติงานที่เปิดเผยต่อสาธารณะหรือไม่?

ประชาชนไม่ได้ต้องการเพียงคำชี้แจง แต่ต้องการการแก้ไขปัญหาและผู้รับผิดชอบ

แม่น้ำไม่ใช่สมบัติของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่เป็นทรัพยากรสาธารณะที่ประชาชนทุกคนมีสิทธิใช้ประโยชน์อย่างปลอดภัย

หากมีการปล่อยมลพิษจริง ผู้กระทำผิดต้องถูกดำเนินการตามกฎหมาย หากหน่วยงานใดมีหน้าที่กำกับดูแล ก็ต้องชี้แจงว่าดำเนินการอย่างไร และหากมีความบกพร่องในการปฏิบัติหน้าที่ ก็ต้องมีการตรวจสอบอย่างโปร่งใส

วันนี้ประชาชนอยากเห็นมากกว่าการลงพื้นที่ถ่ายภาพ การประชุม และการออกข่าวประชาสัมพันธ์

อยากเห็นแม่น้ำกลับมาสะอาด อยากเห็นปลากลับมามีชีวิต อยากเห็นเกษตรกรได้รับการเยียวยา และอยากเห็นหน่วยงานรัฐทำงานเพื่อประชาชนอย่างแท้จริง

นี่คือบททดสอบธรรมาภิบาลของจังหวัดปราจีนบุรี และเป็นเรื่องที่ผู้ว่าราชการจังหวัด หน่วยงานส่วนกลาง อบจ. เทศบาล และ อบต. ต้องร่วมกันตอบคำถามต่อสังคม

ประชาชนมีสิทธิถามว่า ใครรับผิดชอบ และเมื่อไรปัญหานี้จะได้รับการแก้ไขอย่างจริงจัง?

เพราะเมื่อปลาตาย ประชาชนเดือดร้อน ภาครัฐจะปล่อยให้เรื่องเงียบหายไปไม่ได้

หมายเหตุ: ข่าวนี้เป็นบทความตั้งคำถามเชิงตรวจสอบการทำงานของภาครัฐ ไม่ได้สรุปว่าโรงงานแห่งใดเป็นต้นเหตุของปลาตายทั้งหมด และควรติดตามผลตรวจทางวิทยาศาสตร์กับคำชี้แจงจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องประกอบการเผยแพร่