นักดาราศาสตร์ประสบความสำเร็จในการใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) ค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะ หรือ Exoplanet มากกว่า 100 ดวง จากการวิเคราะห์ข้อมูลที่รวบรวมโดยดาวเทียมสำรวจดาวเคราะห์นอกระบบ TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) ของ NASA นับเป็นอีกก้าวสำคัญของการประยุกต์ใช้ AI เพื่อเร่งการค้นพบทางวิทยาศาสตร์ในยุคข้อมูลขนาดใหญ่
ทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยวอร์วิก (University of Warwick) สหราชอาณาจักร ได้พัฒนาเครื่องมือ AI ชื่อ “RAVEN” เพื่อวิเคราะห์ข้อมูลจากดาวฤกษ์กว่า 2.2 ล้านดวงที่ TESS เก็บรวบรวมตลอด 4 ปีแรกของภารกิจ โดยระบบสามารถยืนยันการมีอยู่ของดาวเคราะห์นอกระบบได้มากกว่า 100 ดวง รวมถึงดาวเคราะห์ที่เพิ่งถูกค้นพบใหม่ 31 ดวง และยังระบุดาวเคราะห์ผู้สมัครอีกมากกว่า 2,000 ดวงที่รอการตรวจสอบเพิ่มเติม
RAVEN ใช้เทคนิค Machine Learning เพื่อคัดแยกสัญญาณการโคจรผ่านหน้าดาวฤกษ์ (Transit) ออกจากสัญญาณรบกวนหรือปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์อื่น ๆ ที่อาจทำให้เกิดความคลาดเคลื่อน ส่งผลให้กระบวนการค้นหาดาวเคราะห์มีความรวดเร็วและแม่นยำกว่าวิธีการวิเคราะห์แบบดั้งเดิมอย่างมาก
นักวิจัยระบุว่า ดาวเคราะห์บางดวงที่ถูกค้นพบมีลักษณะพิเศษและพบได้ยาก เช่น ดาวเคราะห์ที่โคจรรอบดาวฤกษ์แม่ด้วยระยะเวลาน้อยกว่า 24 ชั่วโมง รวมถึงดาวเคราะห์ที่อยู่ในบริเวณที่นักดาราศาสตร์เรียกว่า “Neptunian Desert” ซึ่งเป็นพื้นที่ที่แทบไม่พบดาวเคราะห์ขนาดใกล้เคียงดาวเนปจูนเลย
ความสำเร็จครั้งนี้สะท้อนให้เห็นถึงบทบาทที่เพิ่มขึ้นของ AI ในวงการดาราศาสตร์ เนื่องจากข้อมูลจากกล้องโทรทรรศน์และดาวเทียมสมัยใหม่มีปริมาณมหาศาลจนยากต่อการวิเคราะห์ด้วยมนุษย์เพียงอย่างเดียว ทำให้ AI กลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการค้นหารูปแบบและสัญญาณที่อาจถูกมองข้ามไปในอดีต
นอกจากนี้ ยังมีงานวิจัยอีกชุดที่ใช้เทคนิค Machine Learning วิเคราะห์ข้อมูลจากดาวฤกษ์กว่า 83 ล้านดวง และสามารถระบุดาวเคราะห์นอกระบบผู้สมัครใหม่ได้มากกว่า 10,000 ดวง ซึ่งอาจช่วยเพิ่มจำนวนดาวเคราะห์นอกระบบที่มนุษย์รู้จักในอนาคตอย่างก้าวกระโดด หากได้รับการยืนยันเพิ่มเติมจากการสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์
ปัจจุบันนักวิทยาศาสตร์ค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบที่ได้รับการยืนยันแล้วมากกว่า 6,000 ดวง แต่ผู้เชี่ยวชาญเชื่อว่ายังมีดาวเคราะห์อีกจำนวนมหาศาลซ่อนอยู่ในฐานข้อมูลที่เก็บสะสมมาหลายปี และ AI อาจกลายเป็นกุญแจสำคัญในการเปิดเผยโลกใหม่ ๆ ในจักรวาลที่มนุษย์ยังไม่เคยรู้จักมาก่อน