เกิดเหตุการณ์โจมตีทางไซเบอร์ระลอกใหม่ สร้างความวิตกกังวลให้กับอุตสาหกรรมค้าปลีกในยุโรป หลังซูเปอร์มาร์เก็ตและร้านค้าปลีกในหลายประเทศต้องเผชิญกับความผิดปกติของระบบควบคุมตู้แช่เย็นและตู้แช่แข็ง โดยพบว่าอุณหภูมิภายในตู้แช่บางแห่งถูกปรับสูงขึ้นอย่างผิดปกติ จนแตะระดับ 50 องศาเซลเซียส ส่งผลให้อาหารสดและสินค้าแช่แข็งจำนวนมากเสี่ยงต่อการเน่าเสียและต้องนำออกจากชั้นจำหน่าย
เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นในวันที่ 2 พฤศจิกายน 2569 โดยมีรายงานผลกระทบในหลายประเทศ ทั้งสวีเดน เบลเยียม ลักเซมเบิร์ก เนเธอร์แลนด์ เอสโตเนีย ฟินแลนด์ และไอร์แลนด์ ซึ่งหลายฝ่ายตั้งข้อสงสัยว่าอาจเป็นการโจมตีทางไซเบอร์ในลักษณะเดียวกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในประเทศฝรั่งเศสเมื่อเดือนตุลาคมที่ผ่านมา
สำหรับประเทศสวีเดน เครือซูเปอร์มาร์เก็ต Coop ยืนยันว่ามีสาขาได้รับผลกระทบประมาณ 6–7 แห่ง จากร้านค้าทั้งหมดกว่า 800 แห่ง โดยระบบควบคุมความเย็นบางส่วนถูกแทรกแซงจนทำงานผิดปกติ ขณะที่ ICA ซึ่งเป็นอีกหนึ่งเครือซูเปอร์มาร์เก็ตรายใหญ่ของประเทศ ระบุว่ามีร้านค้าจำนวนจำกัดได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในช่วงกลางดึก ส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบทำความเย็นและตู้แช่แข็ง
ขณะที่ในประเทศเบลเยียม สถานการณ์มีความเสียหายเป็นวงกว้างมากขึ้น โดย Carrefour รายงานว่ามีร้านค้าได้รับผลกระทบประมาณ 15 สาขาจากทั้งหมด 700 สาขา ส่วนเครือ Ahold Delhaize พบปัญหาในร้านค้าหลายสิบแห่ง ทั้งในเบลเยียมและลักเซมเบิร์ก นอกจากนี้ยังมีร้านค้าในเครือ Colruyt และ Intermarché ที่รายงานปัญหากับระบบทำความเย็นเช่นกัน
ข้อมูลจากผู้ประกอบการระบบทำความเย็นในเบลเยียมระบุว่า การโจมตีครั้งนี้มีลักษณะคล้ายกับเหตุการณ์ในฝรั่งเศส โดยผู้ไม่หวังดีอาจเข้าถึงระบบควบคุมระยะไกลและสั่งให้เครื่องระเหยความเย็นเข้าสู่โหมดละลายน้ำแข็ง (Defrost Mode) ส่งผลให้ระบบทำความเย็นหยุดทำงานตามปกติ และอุณหภูมิภายในตู้แช่เพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว
ทั้งนี้ เหตุการณ์ดังกล่าวยังสะท้อนให้เห็นถึงความเสี่ยงของระบบเทคโนโลยีที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตในภาคธุรกิจค้าปลีก โดยเฉพาะระบบ Operational Technology (OT) ซึ่งใช้ควบคุมอุปกรณ์ทางกายภาพ เช่น ระบบทำความเย็น ระบบปรับอากาศ และระบบบริหารจัดการอาคาร หากระบบเหล่านี้มีช่องโหว่หรือใช้ซอฟต์แวร์ที่ไม่ได้รับการอัปเดต ก็อาจเปิดโอกาสให้ผู้โจมตีเข้าควบคุมการทำงานจากระยะไกลได้
ที่น่ากังวลคือ เหตุการณ์ครั้งนี้เกิดขึ้นหลังจากฝรั่งเศสเพิ่งเผชิญการโจมตีระบบทำความเย็นของซูเปอร์มาร์เก็ตหลายร้อยแห่งเมื่อวันที่ 12 ตุลาคมที่ผ่านมา โดยมีรายงานว่าตู้แช่จำนวนมากถูกปรับอุณหภูมิสูงถึง 50 องศาเซลเซียส ทำให้ร้านค้าต้องทิ้งสินค้าอาหารจำนวนมหาศาล และเกิดความเสียหายทางเศรษฐกิจมูลค่าหลายล้านยูโร
อย่างไรก็ตาม จนถึงขณะนี้ยังไม่มีบุคคลหรือกลุ่มแฮกเกอร์รายใดออกมาแสดงความรับผิดชอบต่อเหตุการณ์ดังกล่าว และยังไม่มีข้อสรุปว่าเหตุโจมตีในประเทศต่าง ๆ มีความเชื่อมโยงกันหรือเป็นปฏิบัติการจากผู้ลงมือกลุ่มเดียวกันหรือไม่
เปิดกลไกแฮกเกอร์! ใช้ช่องโหว่ระบบ IoT เจาะระบบควบคุมความเย็น สั่งตู้แช่เข้าสู่โหมดละลายน้ำแข็ง
เบื้องหลังเหตุการณ์ดังกล่าว สิ่งที่น่าจับตามองคือรูปแบบการโจมตีที่อาจไม่ได้มุ่งเป้าไปยังคอมพิวเตอร์หรือฐานข้อมูลของซูเปอร์มาร์เก็ตโดยตรง แต่เป็นการโจมตีระบบควบคุมอุปกรณ์ทางกายภาพ หรือที่เรียกว่า Operational Technology (OT) ซึ่งเชื่อมโยงกับเทคโนโลยี Internet of Things (IoT)
โดยทั่วไป ซูเปอร์มาร์เก็ตขนาดใหญ่จะติดตั้งเซนเซอร์ตรวจวัดอุณหภูมิและระบบควบคุมตู้แช่ที่สามารถเชื่อมต่อกับเครือข่ายส่วนกลาง ทำให้พนักงานและช่างเทคนิคสามารถตรวจสอบสถานะของอุปกรณ์ รวมถึงปรับการทำงานจากระยะไกลผ่านระบบบริหารจัดการได้
อย่างไรก็ตาม หากระบบดังกล่าวมีช่องโหว่ด้านความปลอดภัย หรือมีการเปิดช่องทางเข้าถึงจากภายนอกโดยไม่มีการป้องกันที่เหมาะสม ก็อาจเปิดโอกาสให้ผู้ไม่หวังดีเข้าถึงระบบควบคุมได้
เมื่อสามารถเข้าถึงระบบดังกล่าวแล้ว ผู้โจมตีอาจเปลี่ยนแปลงค่าการทำงานของอุปกรณ์ เช่น การตั้งค่าอุณหภูมิ หรือการควบคุมโหมดละลายน้ำแข็ง (Defrost Mode) ซึ่งเป็นฟังก์ชันปกติที่ใช้กำจัดน้ำแข็งสะสมบริเวณคอยล์เย็น แต่หากถูกสั่งให้ทำงานผิดเวลา หรือทำงานต่อเนื่องนานเกินไป ก็อาจทำให้ประสิทธิภาพการทำความเย็นลดลงอย่างมาก
สิ่งที่ทำให้การโจมตีรูปแบบนี้มีความอันตรายคือ แฮกเกอร์ไม่จำเป็นต้องเดินทางเข้าไปในร้านค้า ไม่ต้องทำลายตู้แช่ และไม่จำเป็นต้องขโมยข้อมูลลูกค้า เพียงแค่สามารถแทรกแซงระบบควบคุมจากระยะไกล ก็อาจทำให้สินค้าที่ต้องรักษาอุณหภูมิต่ำเกิดความเสียหายได้ภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมง
อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์ยังไม่สามารถยืนยันช่องทางที่ผู้โจมตีใช้เจาะระบบในเหตุการณ์ล่าสุดได้อย่างชัดเจน จึงยังไม่ควรสรุปว่าเป็นการโจมตีผ่าน IoT โดยตรงทั้งหมด
เหตุการณ์นี้จึงเป็นตัวอย่างสำคัญที่แสดงให้เห็นว่า เมื่ออุปกรณ์ในโลกจริงถูกเชื่อมต่อเข้ากับอินเทอร์เน็ต ความเสี่ยงทางไซเบอร์ก็ไม่ได้หยุดอยู่แค่ข้อมูลดิจิทัลอีกต่อไป แต่อาจส่งผลกระทบต่ออาหาร สินค้าคงคลัง และระบบเศรษฐกิจในโลกจริงได้โดยตรง
