แต่เศรษฐกิจในประเทศยังสวนทาง ประชาชนแบกค่าครองชีพ ธุรกิจรายย่อยซบเซา ความเหลื่อมล้ำยังสูง
กลายเป็นประเด็นที่น่าสนใจในแวดวงเศรษฐกิจและการเงินระหว่างประเทศ หลังมีการเผยแพร่ข้อมูลจาก SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication) เกี่ยวกับอันดับสกุลเงินที่ถูกใช้ในการชำระเงินระหว่างประเทศ โดยระบุว่าเงินบาทของไทย (THB) ขยับขึ้นมาอยู่ในอันดับ 11 ของโลก มีสัดส่วน 0.83% ของมูลค่าการชำระเงินทั่วโลก เพิ่มขึ้นจากอันดับ 18 ซึ่งมีสัดส่วน 0.28% ในเดือนก่อนหน้า และยังคงเป็นสกุลเงินที่มีการใช้ชำระเงินมากเป็นอันดับ 2 ของอาเซียน รองจากดอลลาร์สิงคโปร์
ความเคลื่อนไหวดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า เงินบาทยังมีบทบาทในระบบการชำระเงินระหว่างประเทศ โดยเฉพาะในภูมิภาคเอเชีย แม้ประเทศไทยจะยังอยู่ในกลุ่มประเทศกำลังพัฒนา ไม่ใช่ประเทศเศรษฐกิจพัฒนาแล้วก็ตาม
5 ปัจจัยที่สนับสนุนบทบาทเงินบาทในเวทีโลก
การที่เงินบาทได้รับการจัดอันดับสูงขึ้น ไม่ได้หมายความว่าเศรษฐกิจไทยมีขนาดใหญ่หรือแข็งแกร่งเทียบเท่าประเทศมหาอำนาจทางเศรษฐกิจ แต่มีปัจจัยสนับสนุนจากความเชื่อมโยงทางการค้าและระบบการเงินระหว่างประเทศหลายด้าน
- ความเชื่อมโยงทางการค้ากับจีนและอาเซียน ประเทศไทยมีความสัมพันธ์ทางการค้ากับประเทศเพื่อนบ้านและจีนอย่างใกล้ชิด ทั้งการส่งออก นำเข้า และการลงทุน ทำให้เกิดธุรกรรมการเงินข้ามพรมแดนจำนวนมาก
- การส่งเสริมใช้สกุลเงินท้องถิ่น ธนาคารแห่งประเทศไทยสนับสนุนการใช้เงินบาทและสกุลเงินของประเทศคู่ค้าในการชำระเงิน เพื่อลดการพึ่งพาเงินดอลลาร์สหรัฐ และลดต้นทุนจากการแลกเปลี่ยนเงินตราในบางธุรกรรม
- ระบบชำระเงินดิจิทัล ไทยมีระบบ PromptPay และการเชื่อมโยงระบบชำระเงินข้ามพรมแดนกับประเทศต่าง ๆ ช่วยให้การโอนเงินและชำระเงินสะดวกขึ้น
- การท่องเที่ยวและภาคบริการ การเดินทางของนักท่องเที่ยวต่างชาติสร้างความต้องการใช้เงินบาทในธุรกิจโรงแรม ร้านอาหาร การเดินทาง และบริการต่าง ๆ รวมถึงการพัฒนาระบบ Cross-border QR Payment
- ความพร้อมของระบบธนาคาร ธนาคารพาณิชย์ไทยมีเครือข่ายเชื่อมโยงกับสถาบันการเงินต่างประเทศ สามารถรองรับธุรกรรมการค้าและการลงทุนระหว่างประเทศได้อย่างต่อเนื่อง
ปัจจัยเหล่านี้ทำให้เงินบาทมีช่องทางเข้าสู่ระบบการชำระเงินระหว่างประเทศ แม้ไทยจะยังไม่ใช่ประเทศพัฒนาแล้วก็ตาม
อย่างไรก็ตาม การขึ้นอันดับของเงินบาทเป็นเพียงตัวชี้วัดด้านการใช้สกุลเงินผ่านเครือข่าย SWIFT ไม่ได้หมายความว่าเงินบาทกลายเป็นสกุลเงินหลักของโลก หรือสะท้อนความแข็งแกร่งของเศรษฐกิจไทยในทุกมิติ
เงินบาทระดับโลก แต่เศรษฐกิจภายในประเทศยังเผชิญโจทย์ใหญ่
เมื่อหันกลับมามองเศรษฐกิจภายในประเทศ กลับพบภาพที่แตกต่างออกไปอย่างน่าสนใจ เพราะแม้เงินบาทจะมีบทบาทในระบบการเงินระหว่างประเทศเพิ่มขึ้น แต่ประชาชนจำนวนมากยังรู้สึกถึงภาระค่าครองชีพที่สูงขึ้น ราคาสินค้าและพลังงานที่กดดันรายจ่าย ขณะที่รายได้และกำลังซื้อยังฟื้นตัวได้ไม่เต็มที่
ข้อมูลจากธนาคารแห่งประเทศไทย ณ วันที่ 30 ตุลาคม 2569 ระบุว่า เศรษฐกิจไทยในเดือนกันยายนปรับตัวดีขึ้นจากเดือนก่อน โดยได้รับแรงสนับสนุนจากการส่งออกสินค้าและการลงทุนภาคเอกชน โดยเฉพาะสินค้าอิเล็กทรอนิกส์และการลงทุนใน Data Center ที่เกี่ยวข้องกับกระแสเทคโนโลยีและ AI
แต่ในอีกด้านหนึ่ง กิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวอ่อนตัวลง ขณะที่การบริโภคภาคเอกชนชะลอตัว โดยเฉพาะการใช้จ่ายภาคบริการ เนื่องจากค่าครองชีพที่ยังอยู่ในระดับสูง
ธนาคารแห่งประเทศไทยยังประเมินว่า เศรษฐกิจไทยปี 2569 จะขยายตัวประมาณ 2.4% และปี 2570 ประมาณ 2.1% โดยประโยชน์จากการส่งออกและการลงทุนที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยียังคงกระจุกตัวอยู่ในธุรกิจและแรงงานบางกลุ่ม ขณะที่ครัวเรือนรายได้น้อยยังเผชิญปัญหาหนี้สิน รายได้เปราะบาง และกำลังซื้ออ่อนแอ
ค่าครองชีพยังเป็นภาระ น้ำมันและค่าเดินทางดันรายจ่ายครัวเรือน
ข้อมูลจากสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์ ระบุว่า ในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2569 ครัวเรือนไทยมีค่าใช้จ่ายเฉลี่ย 21,217 บาทต่อเดือน เพิ่มขึ้น 326 บาทจากช่วงเดียวกันของปีก่อน
โดยหมวดค่าใช้จ่ายด้านอาหารและเครื่องดื่มไม่มีแอลกอฮอล์สูงถึง 8,342 บาทต่อเดือน ส่วนค่าใช้จ่ายด้านยานพาหนะ การเดินทาง และการสื่อสารอยู่ที่ 4,895 บาทต่อเดือน เพิ่มขึ้น 228 บาทจากปีก่อน
แรงกดดันสำคัญมาจากราคาน้ำมันและค่าเดินทางที่สูงขึ้น ซึ่งส่งผลต่อเนื่องไปยังต้นทุนการผลิตและขนส่งสินค้า ขณะที่ประชาชนบางส่วนต้องปรับลดรายจ่ายที่ไม่จำเป็นเพื่อรักษาสภาพคล่องในครัวเรือน
ภาพดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า แม้ตัวเลขเศรษฐกิจบางภาคส่วนจะเติบโต แต่ไม่ได้หมายความว่าประชาชนทุกกลุ่มจะมีรายได้เพิ่มขึ้นหรือมีความสามารถในการใช้จ่ายดีขึ้นตามไปด้วย
เศรษฐกิจฟื้นตัวแบบ K-shaped ผลประโยชน์กระจุกตัว ธุรกิจรายย่อยยังเหนื่อย
อีกหนึ่งปัญหาเชิงโครงสร้างคือการฟื้นตัวของเศรษฐกิจที่ไม่ทั่วถึง หรือที่เรียกว่า K-shaped Economy หมายถึงสถานการณ์ที่เศรษฐกิจบางกลุ่มเติบโตขึ้น ขณะที่อีกหลายกลุ่มยังคงเผชิญความยากลำบาก
กลุ่มที่ได้รับประโยชน์จากการลงทุนและการส่งออกสินค้าเทคโนโลยี รวมถึงธุรกิจที่เชื่อมโยงกับเงินลงทุนต่างชาติ มีโอกาสเติบโตมากกว่า ขณะที่ธุรกิจ SMEs ร้านค้ารายย่อย และกิจการที่พึ่งพากำลังซื้อภายในประเทศยังต้องเผชิญกับต้นทุนสูง หนี้สิน และการแข่งขันที่รุนแรง
โดยเฉพาะธุรกิจในต่างจังหวัดที่ต้องพึ่งพารายได้จากเกษตรกรรม การค้าท้องถิ่น และกำลังซื้อของประชาชนในพื้นที่ ซึ่งยังมีข้อจำกัดในการเติบโต
ความเหลื่อมล้ำระหว่างกรุงเทพฯ กับต่างจังหวัดยังเป็นปัญหาใหญ่
รายงานของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) เรื่อง Inequality, Household Debt, and the Role of Social Protection in Thailand ซึ่งเผยแพร่ในปี 2568 ระบุว่า รายได้ครัวเรือนเฉลี่ยในกรุงเทพฯ สูงกว่าภาคตะวันออกเฉียงเหนือเกือบ 2 เท่า ขณะที่ GDP ต่อหัวของกรุงเทพฯ สูงกว่าภาคอีสานมากกว่า 6.5 เท่า
สาเหตุสำคัญมาจากกิจกรรมทางเศรษฐกิจ การจ้างงาน และอุตสาหกรรมที่มีมูลค่าเพิ่มสูงกระจุกตัวอยู่ในกรุงเทพฯ และภาคกลาง ขณะที่หลายจังหวัดยังพึ่งพาเกษตรกรรมและอุตสาหกรรมขนาดเล็ก ซึ่งมีข้อจำกัดด้านรายได้และโอกาสในการจ้างงาน
นี่จึงเป็นอีกเหตุผลที่ทำให้ประชาชนในหลายพื้นที่อาจไม่ได้สัมผัสกับการเติบโตทางเศรษฐกิจในระดับเดียวกับที่ปรากฏในตัวเลขระดับประเทศ
บทสรุป: อันดับเงินบาทที่สูงขึ้น กับโจทย์เศรษฐกิจไทยที่ยังต้องแก้ไข
การที่เงินบาทมีอันดับสูงขึ้นในรายงาน SWIFT ถือเป็นข้อมูลที่น่าสนใจและสะท้อนบทบาทของไทยในระบบการชำระเงินระหว่างประเทศ แต่การประเมินความแข็งแกร่งของเศรษฐกิจประเทศไม่สามารถพิจารณาจากอันดับสกุลเงินเพียงอย่างเดียว
เพราะความสำเร็จในระบบการเงินระหว่างประเทศกับคุณภาพชีวิตของประชาชนเป็นคนละมิติ
ประเทศไทยอาจมีธุรกรรมระหว่างประเทศเพิ่มขึ้น มีระบบชำระเงินที่ทันสมัย และมีธุรกิจบางกลุ่มเติบโตได้ดี แต่หากประชาชนยังมีรายได้ไม่เพียงพอกับรายจ่าย ผู้ประกอบการรายย่อยยังขาดสภาพคล่อง เกษตรกรยังเผชิญปัญหาราคาผลผลิต และเศรษฐกิจต่างจังหวัดยังเติบโตไม่ทั่วถึง ก็ยังไม่อาจกล่าวได้ว่าเศรษฐกิจไทยแข็งแกร่งอย่างแท้จริง