ท่ามกลางสถานการณ์โลกที่เต็มไปด้วยความขัดแย้ง สงคราม และความตึงเครียดระหว่างประเทศ ภัยคุกคามไม่ได้จำกัดอยู่แค่สนามรบอีกต่อไป แต่ขยายเข้าสู่โลกออนไลน์ ทั้งการโจมตีระบบคอมพิวเตอร์ การขโมยข้อมูล การหลอกลวงทางการเงิน และการใช้ AI สร้างข่าวปลอม-เสียงปลอมเพื่อหลอกประชาชน ผู้เชี่ยวชาญเตือนให้ทุกคนยกระดับความปลอดภัยทางดิจิทัล ก่อนกลายเป็นเหยื่อโดยไม่รู้ตัว
ในยุคที่โทรศัพท์มือถือกลายเป็นศูนย์กลางของชีวิตประจำวัน ตั้งแต่บัญชีธนาคาร แอปพลิเคชันการเงิน ภาพถ่ายส่วนตัว บทสนทนา ไปจนถึงเอกสารสำคัญ ภัยไซเบอร์จึงไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป
ยิ่งในช่วงที่สถานการณ์โลกมีความขัดแย้งและความตึงเครียดระหว่างประเทศ การโจมตีทางไซเบอร์ยังเป็นอีกหนึ่งเครื่องมือที่ถูกนำมาใช้ ทั้งการเจาะระบบหน่วยงานสำคัญ การโจมตีเว็บไซต์ การจารกรรมข้อมูล และการเผยแพร่ข้อมูลบิดเบือน
รายงาน ENISA Threat Landscape 2026 ของหน่วยงานความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งสหภาพยุโรป ระบุว่า ภัยคุกคามสำคัญยังประกอบด้วย Ransomware การขโมยข้อมูล มัลแวร์ การหลอกลวงทางสังคม และการโจมตีห่วงโซ่อุปทาน โดยความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ยังมีอิทธิพลต่อกิจกรรมการโจมตีทางไซเบอร์ ขณะที่ AI มีแนวโน้มถูกนำมาใช้สนับสนุนปฏิบัติการที่เป็นอันตรายมากขึ้น
5 ภัยไซเบอร์ที่ประชาชนต้องระวังเป็นพิเศษ
1. SMS และลิงก์ปลอม
มิจฉาชีพอาจส่งข้อความอ้างเป็นธนาคาร หน่วยงานรัฐ บริษัทขนส่ง หรือผู้ให้บริการโทรศัพท์มือถือ แจ้งว่าบัญชีมีปัญหา ต้องยืนยันตัวตน หรือได้รับเงินคืน ก่อนส่งลิงก์ให้กดเพื่อขโมยข้อมูล
2. AI ปลอมเสียงและใบหน้า
เทคโนโลยี AI สามารถสร้างเสียงเลียนแบบบุคคลจริง รวมถึงภาพและวิดีโอปลอมได้ ทำให้มิจฉาชีพสามารถแอบอ้างเป็นญาติ ผู้บริหาร หรือบุคคลที่น่าเชื่อถือ เพื่อหลอกให้โอนเงินหรือเปิดเผยข้อมูลสำคัญ
3. แอปพลิเคชันปลอมและมัลแวร์
แอปที่อ้างว่าเป็นเครื่องมือรักษาความปลอดภัย VPN โปรแกรมดูข่าว หรือแอปลงทุน อาจแฝงมัลแวร์ที่พยายามขโมยรหัสผ่าน ข้อมูลบัญชี และข้อมูลส่วนตัว
4. การโจมตีบัญชีโซเชียลมีเดีย
แฮกเกอร์อาจใช้รหัสผ่านที่รั่วไหล การหลอกให้กรอกข้อมูล หรือการขโมยรหัสยืนยันตัวตน เพื่อเข้าควบคุมบัญชี Facebook, LINE, Instagram และบัญชีอื่น ๆ
5. ข่าวปลอมในช่วงสงครามและวิกฤตการณ์
ข้อมูลที่สร้างขึ้นเพื่อสร้างความตื่นตระหนก เช่น ภาพเหตุการณ์ปลอม คลิปเสียงปลอม ข่าวโจมตีประเทศ หรือประกาศเตือนภัยที่ไม่มีแหล่งที่มาชัดเจน อาจถูกเผยแพร่เพื่อชักจูงความคิดเห็นและหลอกให้ประชาชนดำเนินการบางอย่าง
10 วิธีป้องกันตัวจากภัยไซเบอร์
1. อัปเดตโทรศัพท์มือถืออยู่เสมอ
ไม่ว่าจะใช้ iPhone หรือ Android ควรติดตั้งระบบปฏิบัติการและแพตช์ความปลอดภัยเวอร์ชันล่าสุดที่อุปกรณ์รองรับ เพราะการอัปเดตช่วยแก้ไขช่องโหว่ที่อาจถูกนำไปใช้โจมตี
2. เปิดยืนยันตัวตนสองชั้น (2FA)
ควรเปิดระบบยืนยันตัวตนสองขั้นตอนสำหรับบัญชีอีเมล ธนาคาร และโซเชียลมีเดีย โดยหากเลือกได้ ควรใช้ Passkey หรือแอปยืนยันตัวตนแทนการพึ่งพารหัส SMS เพียงอย่างเดียว
3. ห้ามกดลิงก์จากข้อความที่ไม่แน่ใจ
แม้ข้อความจะดูเหมือนส่งมาจากธนาคารหรือหน่วยงานรัฐ ควรเข้าเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชันทางการด้วยตัวเอง ไม่ควรกดลิงก์ที่ส่งมาโดยไม่ตรวจสอบ
4. อย่าเปิดเผย OTP ให้ใครเด็ดขาด
รหัส OTP เป็นข้อมูลสำคัญ ห้ามบอกบุคคลอื่น แม้จะอ้างว่าเป็นเจ้าหน้าที่ธนาคาร ตำรวจ หรือหน่วยงานรัฐ
5. ใช้รหัสผ่านที่แตกต่างกัน
ไม่ควรใช้รหัสผ่านเดียวกันทุกบัญชี โดยเฉพาะบัญชีอีเมลหลักและบัญชีธนาคาร ควรใช้ Password Manager ช่วยจัดเก็บรหัสผ่านอย่างปลอดภัย
6. ระวัง Wi-Fi สาธารณะ
หลีกเลี่ยงการทำธุรกรรมการเงินหรือเข้าสู่ระบบสำคัญผ่านเครือข่าย Wi-Fi ที่ไม่รู้จัก หากจำเป็นควรใช้เครือข่ายมือถือของตัวเอง
7. ดาวน์โหลดแอปจากแหล่งทางการเท่านั้น
iPhone ควรดาวน์โหลดผ่าน App Store ส่วน Android ควรใช้ Google Play Store และตรวจสอบชื่อผู้พัฒนาแอปก่อนติดตั้ง
8. ตรวจสอบก่อนเชื่อคลิปเสียงและวิดีโอ
หากมีคนโทรมาอ้างว่าเป็นญาติหรือบุคคลใกล้ชิดและขอเงินอย่างเร่งด่วน ควรวางสายแล้วโทรกลับด้วยหมายเลขที่บันทึกไว้ อย่าเชื่อเพียงเสียงหรือภาพที่เห็น
9. สำรองข้อมูลสำคัญเป็นประจำ
ควรสำรองรูปภาพ เอกสาร และข้อมูลสำคัญไว้ในระบบที่ปลอดภัย เพื่อป้องกันความเสียหายกรณีอุปกรณ์สูญหาย ถูกโจมตี หรือถูกเรียกค่าไถ่
10. ติดตามประกาศเตือนภัยจากหน่วยงานทางการ
ควรติดตามข้อมูลจาก ThaiCERT และหน่วยงานที่รับผิดชอบด้านความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ เพื่อทราบช่องโหว่และภัยคุกคามที่กำลังเกิดขึ้น
หากสงสัยว่าถูกแฮก ต้องทำอย่างไร?
หากพบความผิดปกติ เช่น มีการเข้าสู่ระบบจากอุปกรณ์ที่ไม่รู้จัก มีข้อความยืนยันตัวตนที่ไม่ได้ร้องขอ บัญชีถูกเปลี่ยนรหัสผ่าน หรือพบธุรกรรมที่ไม่ได้ทำเอง ควรดำเนินการทันที
- ใช้อุปกรณ์ที่เชื่อถือได้เปลี่ยนรหัสผ่านบัญชีสำคัญ
- ออกจากระบบทุกอุปกรณ์ที่ไม่รู้จัก
- ตรวจสอบอีเมลและหมายเลขโทรศัพท์ที่ผูกกับบัญชี
- ติดต่อธนาคารทันทีหากพบความผิดปกติทางการเงิน
- เก็บหลักฐานข้อความ ลิงก์ และรายการธุรกรรมที่น่าสงสัย
- หากพบการหลอกลวงหรือสูญเสียเงิน ให้ติดต่อธนาคารและแจ้งความผ่านช่องทางทางการโดยเร็ว
สงครามไซเบอร์อาจอยู่ใกล้ตัวกว่าที่คิด
สิ่งที่ประชาชนต้องตระหนักคือ ภัยไซเบอร์ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะกับหน่วยงานรัฐบาล บริษัทขนาดใหญ่ หรือบุคคลสำคัญเท่านั้น แต่ผู้ใช้อินเทอร์เน็ตทั่วไปก็สามารถตกเป็นเป้าหมายของอาชญากรออนไลน์ได้
ในยุคที่ AI ช่วยให้การสร้างข้อความหลอกลวง ภาพปลอม และเสียงปลอมทำได้แนบเนียนขึ้น การป้องกันตัวจึงไม่ใช่หน้าที่ของผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว
เพราะบางครั้งภัยร้ายอาจไม่ได้เริ่มจากการถูกแฮกโทรศัพท์ แต่เริ่มจากการกดลิงก์เพียงครั้งเดียว การเปิดเผยรหัส OTP หรือการหลงเชื่อเสียงของคนที่เราคิดว่ารู้จัก
ในโลกที่สถานการณ์ไม่แน่นอน ความมั่นคงไม่ได้อยู่แค่การป้องกันตัวในชีวิตจริง แต่ต้องรู้จักป้องกันตัวในโลกดิจิทัลด้วยเช่นกัน