สงครามสะเทือนความฝัน Vision 2030? เมื่อซาอุฯ ต้องเลือกระหว่างความมั่นคงกับการลงทุนเปลี่ยนประเทศ

ความขัดแย้งในตะวันออกกลางกำลังทดสอบมากกว่าขีดความสามารถทางทหารของซาอุดีอาระเบีย เพราะสิ่งที่เสี่ยงอยู่เบื้องหลังคือความเชื่อมั่นของนักลงทุน นักท่องเที่ยว และบริษัทระดับโลก ซึ่งเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญของแผน Vision 2030 ที่ต้องการเปลี่ยนประเทศจากเศรษฐกิจพึ่งพาน้ำมัน ไปสู่ศูนย์กลางธุรกิจ การท่องเที่ยว และการลงทุนระหว่างประเทศ

ซาอุดีอาระเบียกำลังเผชิญโจทย์สำคัญที่เงินทุนเพียงอย่างเดียวอาจไม่สามารถแก้ไขได้ นั่นคือการรักษาความเชื่อมั่นของโลกท่ามกลางความเสี่ยงด้านความมั่นคงที่เพิ่มขึ้น หลังมีรายงานการโจมตีเป้าหมายสำคัญ รวมถึงสนามบินในกรุงริยาดในเดือนตุลาคม 2026

รายงานของ Reuters Breakingviews เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม ระบุว่า การโจมตีสนามบินริยาดซึ่งทำให้มีผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บจำนวนมาก อาจส่งผลต่อภาพลักษณ์ของซาอุดีอาระเบียในฐานะจุดหมายปลายทางที่ปลอดภัยสำหรับการประชุมทางธุรกิจและการลงทุน โดยเฉพาะในช่วงที่ประเทศกำลังเร่งดึงดูดเงินทุนจากต่างชาติให้เข้ามามีบทบาทต่อการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ

Vision 2030 ไม่ใช่แค่โครงการพัฒนา แต่คือการเปลี่ยนโครงสร้างเศรษฐกิจ

แผน Vision 2030 เปิดตัวในปี 2016 ภายใต้การนำของมกุฎราชกุมารโมฮัมเหม็ด บิน ซัลมาน โดยมีเป้าหมายสำคัญในการลดการพึ่งพารายได้จากน้ำมัน เพิ่มบทบาทภาคเอกชน และสร้างแหล่งรายได้ใหม่จากอุตสาหกรรมที่หลากหลาย

ภาคส่วนที่ได้รับการผลักดันประกอบด้วยการท่องเที่ยว ความบันเทิง การผลิตสมัยใหม่ เทคโนโลยี โลจิสติกส์ พลังงานหมุนเวียน และบริการทางการเงิน ตลอดจนการพัฒนาระบบคมนาคมและโครงสร้างพื้นฐานเพื่อเชื่อมโยงซาอุดีอาระเบียเข้ากับเศรษฐกิจโลกมากขึ้น

ความสำคัญของแผนนี้อยู่ที่การสร้างเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ให้สามารถขับเคลื่อนประเทศได้ แม้รายได้จากน้ำมันจะผันผวนในอนาคต

รายงานประจำปี 2025 ของ Vision 2030 ระบุว่า เศรษฐกิจนอกภาคน้ำมันขยายตัว 4.9% ในปีดังกล่าว ขณะที่ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศที่แท้จริงของประเทศเติบโต 4.5% สะท้อนว่ากิจกรรมทางเศรษฐกิจนอกภาคน้ำมันมีบทบาทมากขึ้นแล้ว แม้การเปลี่ยนผ่านยังต้องอาศัยการลงทุนต่อเนื่อง

แต่ยิ่งประเทศต้องการเชื่อมโยงกับตลาดโลกมากเท่าใด ความปลอดภัยของสนามบิน โรงแรม ศูนย์ธุรกิจ ท่าเรือ และโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ ก็ยิ่งมีความหมายมากขึ้นเท่านั้น

เมื่อความเสี่ยงด้านความมั่นคงกลายเป็นต้นทุนทางเศรษฐกิจ

สำหรับนักลงทุน การพิจารณาเข้าไปทำธุรกิจในประเทศหนึ่งไม่ได้ขึ้นอยู่กับผลตอบแทนหรือขนาดของตลาดเพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงความเสี่ยงในการดำเนินงาน ความต่อเนื่องของการขนส่ง ความปลอดภัยของพนักงาน และความสามารถในการเดินทางเข้าออกประเทศ

หากสนามบินต้องหยุดให้บริการหรือเที่ยวบินถูกยกเลิก บริษัทอาจต้องปรับแผนการเดินทาง การประชุม และการขนส่งสินค้า ขณะที่นักท่องเที่ยวและผู้จัดงานระหว่างประเทศอาจต้องประเมินความเสี่ยงใหม่

Reuters Breakingviews รายงานว่า ความกังวลจากเหตุโจมตีอาจส่งผลต่อการเข้าร่วมงาน Future Investment Initiative ซึ่งเป็นเวทีธุรกิจสำคัญของซาอุดีอาระเบีย และเป็นช่องทางที่ประเทศใช้แสดงศักยภาพเพื่อดึงดูดนักลงทุนจากทั่วโลก

อย่างไรก็ตาม การเกิดเหตุโจมตีไม่ได้หมายความว่าเงินลงทุนจะหยุดไหลเข้าประเทศทั้งหมด หรือโครงการต่าง ๆ จะต้องยุติลงทันที ผลกระทบที่แท้จริงขึ้นอยู่กับความถี่และความรุนแรงของเหตุการณ์ ระยะเวลาที่ระบบคมนาคมได้รับผลกระทบ ตลอดจนความสามารถของรัฐบาลในการฟื้นฟูความปลอดภัยและสร้างความเชื่อมั่นกลับคืนมา

เงินทุนยังมีความสำคัญ แต่ต้องจัดสรรให้รอบคอบขึ้น

หนึ่งในกลไกหลักของ Vision 2030 คือกองทุนเพื่อการลงทุนสาธารณะของซาอุดีอาระเบีย หรือ Public Investment Fund (PIF) ซึ่งสนับสนุนการลงทุนในภาคธุรกิจและโครงการพัฒนาในประเทศ

เมื่อเดือนเมษายน 2026 PIF ประกาศยุทธศาสตร์ระยะปี 2026–2030 โดยเน้นประสิทธิภาพการลงทุน การสร้างผลตอบแทนระยะยาว และการเพิ่มบทบาทของภาคเอกชน เพื่อให้การลงทุนสามารถสร้างกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ต่อเนื่องได้มากขึ้น

ทิศทางดังกล่าวมีความสำคัญในช่วงที่ความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์เพิ่มขึ้น เพราะรัฐบาลอาจต้องพิจารณาการจัดสรรทรัพยากรระหว่างการรักษาความมั่นคง การดูแลโครงสร้างพื้นฐาน และการลงทุนเพื่อสร้างรายได้ในอนาคต

หากความขัดแย้งยืดเยื้อ ค่าใช้จ่ายด้านการรักษาความปลอดภัยและการฟื้นฟูความเสียหายอาจเพิ่มขึ้น ขณะที่บางโครงการอาจต้องเผชิญต้นทุนประกันภัย ค่าขนส่ง หรือความล่าช้าในการจัดหาอุปกรณ์ที่สูงกว่าเดิม

รายงานเกี่ยวกับตลาดโครงการก่อสร้างของซาอุดีอาระเบียในปี 2026 ยังชี้ถึงความเสี่ยงจากความขัดแย้งในภูมิภาคที่อาจเพิ่มต้นทุนวัสดุ การขนส่ง และห่วงโซ่อุปทาน รวมถึงทำให้ผู้พัฒนาโครงการต้องทบทวนกำหนดการหรือขอบเขตการลงทุนบางส่วน

ดังนั้น ประเด็นสำคัญอาจไม่ใช่เพียงว่าซาอุดีอาระเบียมีเงินลงทุนเพียงพอหรือไม่ แต่คือประเทศจะใช้เงินทุนอย่างไรให้โครงการสำคัญเดินหน้าต่อได้ โดยไม่สร้างภาระทางการคลังเกินความจำเป็น

ความท้าทายที่แท้จริง คือการรักษาสมดุลระหว่างความมั่นคงกับการเติบโต

ในระยะสั้น รัฐบาลซาอุดีอาระเบียจำเป็นต้องให้ความสำคัญกับการคุ้มครองประชาชนและโครงสร้างพื้นฐาน รวมถึงการทำให้ระบบการบิน การขนส่ง และบริการทางธุรกิจกลับมาดำเนินงานได้อย่างมั่นใจ

ในระยะยาว ประเทศยังต้องเดินหน้าสร้างแหล่งรายได้ใหม่ เพราะการพึ่งพาน้ำมันเพียงอย่างเดียวย่อมทำให้เศรษฐกิจอ่อนไหวต่อความผันผวนของราคาและความต้องการพลังงานโลก

ความท้าทายจึงอยู่ที่การไม่ปล่อยให้การใช้จ่ายด้านความมั่นคงเบียดบังการลงทุนที่จำเป็นต่ออนาคต ขณะเดียวกันก็ไม่สามารถเร่งพัฒนาเศรษฐกิจได้เต็มที่ หากนักลงทุนและผู้ประกอบการยังไม่มั่นใจว่าธุรกิจของตนจะดำเนินงานได้อย่างต่อเนื่อง

นี่ไม่ใช่ทางเลือกแบบสุดขั้วระหว่าง “ความมั่นคง” กับ “การลงทุน” เพราะทั้งสองด้านเชื่อมโยงกันโดยตรง ความปลอดภัยที่น่าเชื่อถือช่วยสนับสนุนการลงทุน ส่วนเศรษฐกิจที่แข็งแกร่งก็ช่วยเพิ่มทรัพยากรสำหรับการรักษาความมั่นคง

บทสรุป: Vision 2030 จะเดินหน้าต่อได้แค่ไหน ขึ้นอยู่กับความเชื่อมั่น

ความขัดแย้งในตะวันออกกลางกำลังเพิ่มแรงกดดันต่อเป้าหมายทางเศรษฐกิจของซาอุดีอาระเบีย แต่ยังเร็วเกินไปที่จะสรุปว่า Vision 2030 จะล้มเหลวหรือการลงทุนจากต่างชาติจะหดตัวลงอย่างถาวร

สิ่งที่ต้องจับตาต่อจากนี้ ได้แก่ ความต่อเนื่องของการโจมตีและผลกระทบต่อโครงสร้างพื้นฐาน การฟื้นตัวของการเดินทางระหว่างประเทศ การเข้าร่วมงานธุรกิจสำคัญของนักลงทุนต่างชาติ ตลอดจนการปรับแผนการใช้จ่ายและการลงทุนของรัฐบาล

สำหรับซาอุดีอาระเบีย ความสำเร็จของ Vision 2030 ไม่ได้วัดจากจำนวนโครงการขนาดใหญ่หรือเงินทุนที่ประกาศลงทุนเท่านั้น แต่ยังวัดจากความสามารถในการสร้างสภาพแวดล้อมที่ทำให้ผู้คนและธุรกิจเชื่อมั่นว่าจะเข้ามาลงทุน ทำงาน และใช้ชีวิตได้ในระยะยาว

ท้ายที่สุด ความมั่งคั่งจากน้ำมันอาจช่วยให้ซาอุดีอาระเบียมีทรัพยากรสำหรับรับมือกับวิกฤต แต่การเปลี่ยนทรัพยากรเหล่านั้นให้กลายเป็นเศรษฐกิจที่หลากหลายและยั่งยืน จำเป็นต้องอาศัยทั้งความมั่นคง การบริหารเงินทุนอย่างรอบคอบ และความเชื่อมั่นจากนานาชาติ